Llinos.jpg

#MeToo a fi:

Mae angen mwy na hashnodau

Gair gan y Golygydd, Llinos Dafydd.
 

Mae'n ychydig dros bum mlynedd ers i mi rannu fy stori am gael fy nhreisio yn 14 oed.

Mae hi hefyd yn bedair blynedd ers i’r mudiad #MeToo ffrwydro i ymwybyddiaeth y cyhoedd yn sgil honiadau yn erbyn cynhyrchydd Hollywood Harvey Weinstein.

A allaf, wrth law, honni bod unrhyw beth wedi gwella mewn gwirionedd yn yr amser hwnnw?

Wel, rwy'n credu y bu gwelliant cyffredinol mewn agweddau tuag at y mater o dreisio ac ymosodiadau rhywiol yn erbyn menywod a pharodrwydd i drafod yr hyn a oedd ar un adeg yn dabŵ. Mae menywod yn benodol wedi cael llond bol o fyw mewn ofn ac yn siarad amdano'n fwy agored.

Ond er bod agweddau fod wedi gwella, gellid dadlau bod canlyniadau wedi gwaethygu.

 

Mae hyd yn oed Llywodraeth y DU wedi cael ei gorfodi i gyfaddef bod toriadau yn y gyllideb wedi bod ar fai yn rhannol o leiaf am gollfarnau yn disgyn i'r lefel isaf erioed yn y blynyddoedd diwethaf.

Dywedodd yr Ysgrifennydd Cartref Priti Patel a’r Twrnai Cyffredinol Michael Ellis, “nad yw mwyafrif llethol y dioddefwyr yn gweld y drosedd yn eu herbyn yn cael ei chyhuddo ac yn cyrraedd llys”.

“Mae'r rhain yn dueddiadau y mae gennym gywilydd mawr ohonynt,” ysgrifennon nhw. “Mae dioddefwyr trais rhywiol yn cael eu methu.”

Fodd bynnag, mae'r edifeirwch hwn yn teimlo'n wag pan fo cyfraddau euogfarnu trais rhywiol wedi bod yn hollol affwysol ers blynyddoedd ac nid oes unrhyw arwydd gwirioneddol bod unrhyw beth difrifol yn cael ei wneud yn ei gylch.

Mae oddeutu 85,000 o ferched a 12,000 o ddynion dros 16 oed yn profi trais rhywiol yng Nghymru a Lloegr yn unig bob blwyddyn.

 

Dim ond 5.7% o'r achosion treisio yr adroddwyd amdanynt sy'n gorffen mewn euogfarn i'r tramgwyddwr.

Ac mae'r treisio hyn yr adroddir amdanynt wrth gwrs eu hunain yn ffracsiwn o nifer y treisio sy'n digwydd, oherwydd nid yw'r mwyafrif o ferched (85% o'r cyfanswm) yn dweud wrth yr heddlu yn y lle cyntaf.

Fe wnaeth Sue Fish, cyn-bennaeth Heddlu Swydd Nottingham, yn glir y byddai hi ei hun mewn dau feddwl ynglŷn â mynd at yr heddlu pe bai hi’n cael ei threisio neu ymosod yn rhywiol arni.

 

Mae llawer y gallwn ei wneud ein hunain yng Nghymru.

Mae mentrau fel
mannau diogel Caerdydd yn un ardderchog wrth ddarparu rhwydwaith hygyrch o gefnogaeth i unrhyw ferched sy'n teimlo dan fygythiad.

Mae angen i ni hefyd ddiwygio ein system addysg, nid i gynghori menywod i beidio â cherdded adref ar eu pen eu hunain yn y nos ond i ddysgu dynion am gydsyniad a'r hyn sy'n dderbyniol.

Ond mae angen mwy na hyn arnom. Mae angen mwy na thrafodaeth agored am bynciau fel y rhain. Mae angen mwy na hashnodau a sloganau. Mae angen i dreisio cael ei drin fel trosedd ddifrifol, nid dim ond cael ei ystyried fel un.

Mae arnom angen i'r rheini sydd mewn swyddi pwerus i weithredu.

Os ydyn nhw'n dechrau gweithredu nawr, gan ddechrau gyda newid diwylliant yn yr heddlu a chyllido'r system gyfiawnder yn iawn, efallai y bydden ni'n gweld hyder menywod yn y system cyfiawnder a phlismona yn adeiladu yn ystod yr ychydig ddegawdau nesaf.

 

Fodd bynnag, credaf y byddai'n hynod naïf ohonom roi ein ffydd yn y rhai sydd wedi bod yn gyfrifol am y materion hyn i weithredu ar ôl degawdau o esgeulustod.

Dylem fynd gam ymhellach yng Nghymru ac ymgyrchu dros ddatganoli cyfiawnder a phlismona yn gyfan gwbl fel y gallwn ddechrau datrys y problemau hyn drosom ein hunain.

Mae cyfiawnder eisoes wedi'i ddatganoli i'r Alban a Gogledd Iwerddon. Mae gan hyd yn oed Greater Manchester bwerau dros blismona. Nid oes unrhyw reswm da dros wrthod hyn i Gymru ar wahân i safiad gwleidyddol.

Os na ddaw newid o’r canol - o San Steffan a Met Llundain - bydd yn rhaid i ni yng Nghymru gymryd y pŵer hwnnw i’n dwylo ein hunain.

 

Gair o gyngor

Os hoffech gael cymorth, siaradwch gyda’ch meddyg teulu, rhiant, ffrind neu athrawes. Neu opsiwn arall yw chwilio am gyngor ar-lein. Ewch i:

Meic Cymru - neu Rhadffôn 080880 23456

Mind
0300 123 3393 (Dydd Llun i ddydd Gwener, rhwng 9am a 6pm)

info@mind.org.uk
86463
mind.org.uk

Rape Crisis
0808 802 9999

https://rapecrisis.org.uk/get-help/want-to-talk/